Land & Mensen

De geschiedenis van Brazilië is een episch verhaal van verovering, slavernij, revolutie en veerkracht — een land dat zichzelf keer op keer opnieuw heeft uitgevonden.

Inheemse Volkeren (voor 1500)

Voor de komst van de Europeanen leefden naar schatting 5–8 miljoen inheemsen in meer dan 1.000 verschillende volkeren op het grondgebied van het huidige Brazilië. De Tupinambá aan de kust, de Guaraní in het zuiden, de Yanomami in de Amazone — elk volk met zijn eigen taal, cultuur en kosmologie. De meeste leefden als jagers en verzamelaars of deden aan zwerflandbouw. Veel van hun rijke cultuur is in de Braziliaanse identiteit gevloeid: de hangmat (rede), maniok (mandioca), maïs, de liefde voor de natuur.

Portugese Kolonie (1500–1822)

Pedro Álvares Cabral landde op 22 april 1500 aan de kust van Bahia en nam het land in bezit voor Portugal. De naam „Brazilië" komt van het Brasilhout (Pau-Brasil) — een rode edelhoutsoort die de kolonisten massaal kapten en naar Europa verscheepten.

De koloniale geschiedenis van Brazilië is onlosmakelijk verbonden met de slavernij: Over een periode van 350 jaar werden bijna 5 miljoen Afrikanen naar Brazilië gebracht — meer dan naar enig ander land in de Nieuwe Wereld. Ze werkten op suikerriet- en koffieplantages, in goudmijnen en in de steden. De Afro-Braziliaanse cultuur — Samba, Capoeira, Candomblé, de keuken van Bahia — is het directe erfgoed van deze pijnlijke geschiedenis.

Brazilië was het laatste land van het westelijk halfrond dat de slavernij afschafte: pas op 13 mei 1888 door de „Lei Áurea" (Gouden Wet).

Keizerrijk (1822–1889)

In 1822 verklaarde Pedro I., zoon van de Portugese koning, de onafhankelijkheid van Brazilië met de beroemde uitroep „Independência ou Morte!" (Onafhankelijkheid of de Dood!) aan de oever van de Ipiranga in São Paulo. Brazilië werd een keizerrijk — het enige in heel Amerika. Onder Pedro II. (1840–1889) beleefde het land een periode van modernisering, maar ook de Paraguayoorlog (1864–1870), de bloedigste oorlog van Zuid-Amerika.

Republiek & Militaire Dictatuur

In 1889 werd de monarchie door een militaire staatsgreep omvergeworpen en werd de republiek uitgeroepen. Er volgden turbulente decennia: de koffie-oligarchie, de industrialisatie onder Getúlio Vargas (1930–1945, 1951–1954), de bouw van de futuristische hoofdstad Brasília onder Juscelino Kubitschek (1960) — en uiteindelijk de militaire dictatuur (1964–1985): 21 jaar autoritair bewind met censuur, marteling en politieke vervolging, maar ook met het „economisch wonder" van de jaren 1970.

Moderne Democratie (1985–heden)

Sinds 1985 is Brazilië een democratie. De belangrijkste mijlpalen: de Grondwet van 1988 (een van de meest vooruitstrevende ter wereld op het gebied van sociale rechten), de economische hervormingen onder Fernando Henrique Cardoso (Real-Plan, 1994), de sociale programma's onder Lula (2003–2010, die 40 miljoen mensen uit de armoede haalden), het WK 2014 en de Olympische Spelen 2016 in Rio — en de politieke turbulenties van de afgelopen jaren.

Braziliës Etnische Diversiteit

Brazilië is een van de etnisch meest diverse landen ter wereld. De bevolking bestaat uit:

• Inheemse volkeren (ca. 900.000 mensen, meer dan 300 etnische groepen)
• Afro-Brazilianen (meer dan 56% van de bevolking identificeert zich als Preto of Pardo)
• Europese afstammelingen (Portugezen, Italianen, Duitsers, Polen — vooral in het zuiden)
• Japanse immigranten (grootste Japanse diaspora ter wereld, 1,5 miljoen)
• Arabische gemeenschappen (vooral Libanezen — Brazilië heeft meer afstammelingen van Libanese immigranten dan Libanon zelf)

Brazilië ziet zichzelf als een „democracia racial" (rassendemocratie) — een mythe die lang in stand hield dat er geen racisme was. De realiteit is complexer: Structureel racisme bestaat, maar de culturele vermenging (Miscigenação) heeft een unieke samenleving gecreëerd, waar de grenzen tussen de etnische groepen vloeiender zijn dan bijna overal ter wereld.

Carnaval — Het Grootste Feest ter Wereld

Het Carnaval is niet zomaar een feest — het is de collectieve ziel van Brazilië. In het hele land, niet alleen in Rio: Salvador heeft het grootste straatcarnaval ter wereld (2 miljoen mensen per dag!), Recife heeft de Frevo, Olinda de reuzenpoppen. In Rio zijn de Sambascholen het middelpunt: 12 top-scholen strijden tegen elkaar in het Sambódromo, met tot wel 4.000 dansers en muzikanten per school, maandenlang gechoreografeerd. De „Blocos" (straatfeesten) zijn gratis en open voor iedereen.

Voetbal — Religie en Levenszin

Voetbal is in Brazilië meer dan sport — het is religie. Het land van de vijfvoudige wereldkampioen leeft en ademt voetbal: Op straat, op het strand, in het park, in het stadion. De grote clubs — Flamengo (40 miljoen fans!), Corinthians, São Paulo, Palmeiras, Santos (Pelés club) — hebben aanhang die Europese clubs jaloers maakt.

Favelas & Ongelijkheid

Brazilië is een van de ongelijkste landen ter wereld. De kloof tussen arm en rijk is enorm: 33 miljoen mensen leven in armoede, terwijl de rijkste 1% bijna 50% van het vermogen bezit. De Favelas — informele nederzettingen in de steden — zijn de zichtbaarste uitdrukking van deze ongelijkheid. Tegelijkertijd zijn het plaatsen van enorme creativiteit, gemeenschap en cultuur.

LGBTQ+-Cultuur

Brazilië heeft een van de levendigste LGBTQ+-scènes ter wereld. De São Paulo Pride Parade is de grootste ter wereld (meer dan 3 miljoen deelnemers!). Het homohuwelijk is sinds 2013 landelijk legaal. Tegelijkertijd is het geweld tegen LGBTQ+-personen schrikbarend hoog — een andere tegenstrijdigheid van dit complexe land.

Alegria — De Kunst van Levensvreugde

Ondanks alle uitdagingen is Brazilië een land van overvloedige levensvreugde. „Alegria" doordringt alles: de muziek op straat, het lachen op het strand, de omhelzingen onder vreemden, de spontane feesten. De Brazilianen hebben een vermogen om vreugde te vinden — in het kleine en het grote — dat aanstekelijk en diep menselijk is.

Braziliës Ecosystemen

Brazilië is het soortenrijkste land ter wereld — met afstand. Geen enkel ander land herbergt zoveel planten- en diersoorten. De belangrijkste ecosystemen:

Amazoneregenwoud

60% van het totale Amazoneregenwoud ligt in Brazilië — 3,4 miljoen km², een gebied tien keer zo groot als Duitsland. De Amazone produceert 20% van de wereldwijde zuurstof (de „long van de aarde"), slaat 150–200 miljard ton CO₂ op en beïnvloedt het klimaat van de hele planeet. De biodiversiteit is onvoorstelbaar: Op één enkele hectare regenwoud zijn meer boomsoorten te vinden dan in heel Europa.

Pantanal

Het grootste tropische moerasgebied ter wereld (150.000 km²) aan de grens met Bolivia en Paraguay. In het regenseizoen (nov–mrt) wordt tot 80% van de Pantanal overstroomd. In het droge seizoen (mei–sep) concentreren de dieren zich bij de overgebleven waterbronnen — de beste tijd voor wildlife-observaties.

Mata Atlântica (Atlantisch Regenwoud)

Ooit bedekte dit regenwoud de gehele oostkust van Brazilië. Vandaag de dag is slechts 12% bewaard gebleven — maar deze 12% herbergen meer dan 20.000 plantensoorten, waarvan 8.000 endemisch (die nergens anders voorkomen!). Het Atlantisch Regenwoud heeft een hogere soortendichtheid per oppervlakte dan de Amazone. Resten zijn te vinden in het Tijuca Nationaal Park in Rio, op de Serra da Mantiqueira en in het zuiden.

Cerrado

De Braziliaanse savanne — het op een na grootste ecosysteem van Brazilië (2 miljoen km²). Vaak over het hoofd gezien, maar ecologisch extreem belangrijk: 5% van alle soorten wereldwijd leven hier. De Cerrado is de „omgekeerde wereld": De bomen hebben diepe wortels en verwrongen stammen om de regelmatige branden te weerstaan. Helaas wordt de Cerrado sneller ontbost dan de Amazone — voor soja en rundvlees.

Stranden & Kust

Braziliës 7.491 kilometer kustlijn omvat meer dan 2.000 stranden — van de tropische palmenstranden in het noordoosten tot de surfparadijzen in het zuiden en de afgelegen eilanden zoals Fernando de Noronha en Abrolhos (een marien reservaat met bultrugwalvissen van jul–nov).

Wildlife-Highlights